Ciclo bioxeoquímico no cal o elemento que se recicla é o fósforo.
É un elemento menor na codia terrestre. É indispensable para os seres vivos, xa que forma parte das macromoléculas de maior importancia, como o ADN, o ARN ou o ATP, polo que resulta imprescindible para a obtención de enerxía a nivel bioquímico, así como para a replicación da vida e a transmisión hereditaria.
Trátase dun ciclo relativamente lento, xa que o fósforo non forma compostos volátiles que poidan desprazarse con facilidade da auga á atmosfera e de alí ás rochas, que son a principal fonte de fósforo. Consta das seguintes etapas: 1) meteorización das rochas, con liberación de fósforo, que pasa ao solo; 2) absorción por plantas, fungos e microorganismos; 3) os animais ao alimentárense das plantas, os depredadores dos animais herbívoros e os seus depredadores fan que o fósforo se vaia repartindo ao longo da cadea trófica; 4) coas dexeccións dos animais volve ao solo en forma de compostos orgánicos que, ao descompoñerse con intervención das encimas fosfatases extracelulares segregados polas bacterias e outros organismos, retorna ao solo; 5) coa erosión do solo pasa ao medio ambiente e, xunto co nitróxeno, pode provocar a eutrofización das augas.
O fósforo pódese acumular: 1) no solo procedente do fitato contido nalgunhas partes das plantas, xa sexa coas dexeccións daqueles animais que se alimentan de ditas plantas e que carecen da encima fitase para degradar o fitato; ou ben cos restos de ditas plantas e de animais; ao non poder ser hidrolizado o fitato polas fosfatases extracelulares do solo acumúlase e pasa a constituír a principal reserva de fósforo total do solo; e, 2) no guano e nas rochas fosfatadas.
O fósforo orgánico, para ser biodispoñible, debe ser mineralizado, co que pode resultar asimilable ou ben ser inmobilizado. A súa biodispoñibilidade é máxima no intervalo de valores de pH entre 6,5 e 7,5 como ortofosfato. Nos solos calcarios pódese atopar en forma de fosfato tricálcico (insoluble) e en solos ácidos pode estar unido ao ferro, aluminio ou manganeso (formas insolubles); na súa liberación interveñen os procesos de desadsorción inducidos por axentes quelantes con alta afinidade polo ferro e o aluminio, que substitúen ao fósforo e libérano.
As micorrizas desempeñan un papel esencial na transferencia de fósforo do solo á planta. Nos solos calcarios, as bacterias solubilizadoras de fósforo da rizosfera, e as que están asociadas ás micorrizas, segregan ácidos que liberan ortofosfatos que poden ser absorbidos ou transferidos á planta.